Hoe beschrijf ik drie workshops, die alleen maar toevallig de drie zijn die ik bezocht? Toevallig, want eerst wilde ik naar Anneke Durlinger (Energiebeheer in groepen), maar de deur was al dicht ten teken dat het vol was. Dus daarom “koos” ik Lucas Derks (Sociaal Panorama), wiens deur toevallig nog open was. Anneke Durlinger bezocht ik uiteindelijk ‘s middags (dat was nog enigszins gepland). En tenslotte liet ik me weer naar binnen lokken bij Fish! Facilitators, omdat iemand met wie ik eerder gepraat had met een grote visknuffel in de weg stond en zei dat dit echt iets voor mij was.

Misschien beschrijf ik de workshops het best op deze manier. Ik stel me deze vragen over workshopleiders en hun groepsdynamisch handelen. Draaiden ze door? Hadden ze grip op het groepsproces? Faciliteerden ze? Drie workshops in niet-chronologische volgorde.

Anneke Durlinger

In de tweede workshop, die van Anneke Durlinger: “energiebeheer in groepen” ging het mis met mijn energie. Het begint prachtig met een startoefening die je bij ieder proces kunt gebruiken.

“Stel je voor dat je hier over een uur weggaat. Je staat bij de deur en je bent tevreden. Wat heb jij ervaren, waardoor je tevreden bent? Zeg deze zin tegen jezelf en maak ‘m af: “Ik ben tevreden, want ik …….”.”

Een sterke manier om mensen vanaf het begin concreet en zelfsturend in een proces te laten stappen. Je versterkt de succeservaring, niet de bezwaren of eisen die er ook altijd zijn. Ik doe de oefening en kom tot rust.

Voor mijn gevoel loopt de workshop daarna vast. Is het door de korte tijd, door een keuze alleen deze oefening te doen, door het niet aansluiten bij een behoefte aan energieke activiteiten (na-de-lunch-dip?)? En het lost ook niet op, doordat een aantal mensen wel aangeeft bepaalde behoeften te hebben, maar er is niemand die aangeeft dat er echt iets misgaat. Zelf had ik het zo willen zeggen. Zo voel ik het. Maar ik wilde niet kritisch zijn en zeg niks. En nu verdwijnt mijn energie, ik wordt ontzettend slaperig. Ik schakel uit.

Anneke vertelde achteraf dat ze de workshop in haar verbeelding overnieuw heeft gedaan, maar nu met alle stappen die ze wel had willen nemen. Daarna heeft ze die “nieuwe” herinnering opgeslagen, en kon ze het loslaten. NLP in actie. Niet doordraaien maar bewust terugdraaien. Meenemen voor de volgende keer, als ik weer eens een hele avond en nacht worstel met de kater van die ene workshop.

IMG_1221Fish! Facilitators was een workshop rond het beroemde filmpje over Pike Place Fish Company in Seattle, die van een gewone vismarkt verandert in een wereldwijd voorbeeld van werken met plezier. Misschien ken je het: vissen worden daar niet alleen verkocht, maar er wordt mee gegooid, omstanders worden meegenomen en betrokken bij het spel van gooien, vangen, verkopen. Er wordt gelachen, geflirt, er is overdonderende aandacht voor ieder mens die in de buurt is. Wat zijn de vier pijlers die hieraan ten grondslag liggen? (Spoiler: spelen, ze blij maken, er bij zijn, je houding kiezen).  Workshopleider Paul Ricker heeft een ontspannen, maar constante energie. Duidelijk ervaren in deze workshop. Hij draait rustig door, op zijn eigen tempo, en wij komen in beweging.

Doordraaien krijgt hier nog een interessante bijbetekenis: we oefenen een telspelletje, waarbij we op elkaar aansluiten. Doordat het spel moeilijker, sneller, maar ook steeds gekker moet (sprong ipv 1, klap ipv 2 etc) laat je je serieuze toon los, je schaamte verdwijnt en je moet wel helemaal aanwezig zijn, samen met je partner. Energie en plezier nemen binnen een paar minuten enorm toe. Bewust doordraaien …  Hier doen het verhaal (het filmpje) en de oefeningen hun werk. Je legt ze neer, en iedereen gaat voor de bijl. Dit is een frisse, simpele vorm van faciliteren. Groepsdynamiek: samen spelen.

En tenslotte de eerste workshop die ik deed, waar ik per ongeluk naar binnen stapte.

Lucas Derks

Lucas Derks (Sociaal Panorama) heeft een aantal boeken geschreven over dit onderwerp.

Inhoud: wij mensendieren plaatsen iedereen die we ontmoeten zo snel mogelijk in een plaatje, een 3D-foto van de relatie die we hebben met mensen om ons heen. Niet “als een foto” maar bijna letterlijk: we zetten mensen neer waar ze voor ons gevoel staan. Dichtbij/ver weg, hoger/lager dan wij zelf, en we hebben wel/geen oogcontact met die innerlijke anderen.

Interessant. Een boeiende lezing/les met wat voorbeelden. Een paar van ons stonden af en toe – als voorbeeld – tegenover Lucas als iets duidelijk gemaakt moest worden.

En Lucas werkt twee keer door met één persoon, om haar te laten ervaren (en ons te laten meekijken) hoe zij een recente gebeurtenis in haar sociaal panorama plaatst. We zien welke vragen hij stelt om haar te laten te onderzoeken hoe het beeld eruit ziet, hoe het voelt, en in hoeverre het flexibel is, veranderbaar. Met als uitgangspunt dat het veranderen van dit beeld kan zorgen voor verandering van je gevoel en denken over deze situatie. (En ja: er is inderdaad een link tussen sociaal panorama en systemisch werken: beide technieken maken gebruik van hetzelfde menselijke, ingebouwde principe).

Wat betreft groepsdynamiek: Lucas Derks geeft meer les, dan dat hij faciliteert. Dit klopt, het is immers een methodische workshop. Tegelijk “klopt het niet” voor een aantal mensen, de energie neemt aan het einde af.

Hoezo? Ik denk hardop. Speelt bij ons ook een andere verwachting mee, waarin de workshop teleurstelt? Misschien is het de behoefte aan een nieuwe, tintelende ervaring. Geen les krijgen, maar meegevoerd worden in iets nieuws, een niemandsland waar je iets over jezelf te weten komt. Waar de facilitator actief ruimte maakt om dingen te laten ontstaan. Waarin je uitgenodigd wordt zonder drempel, zonder benodigde voorkennis. Nu ben ik zelf op glad ijs. Maar ik snap de behoefte aan zo’n ervaring, en ik snap de teleurstelling als het gewoon een les is…

Kijkend vanuit de Sociaal Panorama-visie: Lucas zet de deelnemers neer in een halve cirkel, vrij ver weg tegen de andere muur, op afstand van de muur waar zijn flipover-vellen met theorie al klaar hangen. Hij gebruikt het voorbeeld van de “mees”, “de veelweter” ook, in een half-andere context. Je zet anderen, bij wie je in een groepssituatie moet “overleven”, in een herkenbaar plaatje, een cliché-beeld. Zo kan je snappen waar je bent, en wat je eigen rol is. In dit plaatje geeft Lucas ons betekenis, hier zet hij ons neer.

Hebben facilitators een ander cliché-plaatje voor hun bijeenkomsten dan trainers en docenten, anders dan wetenschappers? Is het speelvlak in een faciliteer-sessie anders? Wat betekent dit voor energiebeheer, spelen/werken/praten, voor de rol van de begeleider en de groep?

 

Terug naar Deelnemer aan twee stamrituelen                          Proloog                          Verder naar de Epiloog