Het Alfabet van het aanpassingsvermogen
De W van Waardering voor twijfel

Verandering brengt twijfel met zich mee: doen we de juiste dingen? Zal het werken of niet? Wat betekent dat voor mij? En twijfel is voor de meeste mensen een onaangenaam gevoel.

Volgens de Amerikaanse filosoof Charles Sanders Peirce zijn er in geval van twijfel drie mogelijke reacties: je eigen mening doorzetten, je wenden tot een autoriteit of terugvallen op een geloof. Hij geeft aan dat er ook nog een vierde benadering mogelijk is: de twijfel gebruiken als startpunt om verder op zoek te gaan. De eerste drie zijn vaak automatische reacties, de vierde vraagt om bewustzijn.

Als je als leidinggevende het aanpassingsvermogen van je medewerkers wilt vergroten, moet je ze helpen om op die bewuste manier met twijfel om te gaan, als een instrument om mee te leren. Dit noemt men ook wel faciliterend leiderschap: een manier van (bege)leiden die twijfel niet beantwoordt met een sterke eigen mening, autoriteit of een voorgeschreven oordeel vanuit de standaard managementmodellen. Paradoxaal genoeg roept een leiding die twijfel onderkent en zich onderzoekend opstelt juist veel meer vertrouwen bij de medewerkers.

Een mooie manier om twijfel samen te onderzoeken is de Apreciative Inquiry (AI-)methode. Bij AI gaan teams op een positieve manier met elkaar in dialoog over wat men gezamenlijk als toekomst ziet, wat ervoor nodig is en welke concrete stappen nodig zijn om die te bereiken. Daarbij is het belangrijk om vooral te kijken naar kansen en wat de groep al in huis heeft of al eerder heeft bereikt.

Deze bijdrage is geschreven door Jan Lelie.