Volgers staan aan het stuur

Mooi in de Nederlandse taal is dat we verschil maken tussen leiding nemen en leiding geven.

Wanneer je de leiding neemt, verwacht je dat de anderen je zullen volgen. Dat werkt prima in een noodsituatie: wanneer je ergens vandaan of vanaf wilt. Vandaar dat we bij problemen – dingen waar we vanaf willen – naar de leiding kijken. Dit vraagt om analytisch en assertief leidinggeven.

Maar: tegenwoordig willen we ergens naartoe (een nieuw proces, een nieuw product, een nieuwe organisatievorm); dat is belangrijker dan waar we vanaf willen. We willen dat de groep initiatief, verantwoordelijkheid en betrokkenheid toont. Dan werkt het niet als je als leidinggevende initiatieven neemt en de groep probeert te overtuigen, want dat leidt tot stagnatie. De huidige tijd vraagt om andere leiderschapsstijl, namelijk innovatief en faciliterend leiden. Dat betekent dat je leiding uit handen geeft. Dat valt niet mee.

Faciliterend leidinggeven doe je door attent te zijn. Dat betekent: aandacht hebben voor wat er speelt tussen de teamleden. Dit doe je vooral door te luisteren. Laat zien dat je luistert door op hetzelfde niveau te gaan zitten, door open vragen te stellen en ‘zuivere taal’ te gebruiken. Zuivere taal (clean language) is een methodiek waarbij je vragen zo formuleert dat je je eigen aannames en beelden zo veel mogelijk buiten beschouwing laat. Dan kun je leiden door te volgen.

Deze bijdrage is geschreven door Jan Lelie.