De kunst van het faciliteren: Afscheid nemen is ook een beetje van jezelf achterlaten

Een groep of team is een levend sociaal systeem met de potentie zichzelf voortdurend te ontwikkelen. Wanneer teamleden voor langere tijd met elkaar in een leer- of verandertraject optrekken, verkrijgen zij niet alleen nieuwe inzichten en vaardigheden, maar kunnen ook ‘oude’ gedachten overboord worden gezet. Als een traject op zijn einde loopt, kun je daarom behalve naar de kwaliteit van de resultaten, ook kijken naar de individuele opbrengsten voor elk van de deelnemers. (Zijn die er niet, dan waren het waarschijnlijk – om een commercial van enkele jaren geleden te citeren – ‘twee fantastische dagen’.)

Als manager, facilitator of adviseur kun je van het afscheid nemen een ritueel maken dat verder gaat dan het bekende eufemisme van ‘wat was goed’ en ‘wat kon beter’.

In dit afscheidsritueel staan een koffer en een prullenbak centraal. Afhankelijk van de groepsgrootte schrijven de deelnemers drie tot vijf dingen op die ze bij dit afscheid willen ‘meenemen’ in hun koffer, en daarnaast drie tot vijf dingen die zij in de prullenbak willen achterlaten. Dat kunnen zowel resultaten, voornemens, ervaringen, leermomenten als attitudes zijn. Iedere deelnemer vertelt kort aan de groep wat in de koffer meegaat en wat in de prullenbak verdwijnt. Over deze persoonlijke oogst wordt niet gediscussieerd. Als uitsmijter vraag je aan ieder teamlid iets te noemen wat zij graag aan een van hun collega’s zouden willen meegeven, namelijk een kwaliteit die ze in die collega hebben ontdekt.

Zo zorg je voor een waarderende afsluiting en kan het team tevreden uiteengaan.

Deze bijdrage is geschreven door Ab Van der Hulst.